çaxmaq

çaxmaq
1.
is.
1. Odlu silahlarda zərb mexanizminin hissəsi; yay. Tapançanın çaxmağı. – Bütün ümidlərinin alt-üst olduğunu görən Vəli tüfənginin çaxmağını çəkdi. M. Hüs.. Nişançılar isə . . silahlarını, xüsusən çaxmaqlarını təmizləyirlər. . Ə. Ə..
2. Keçmişdə: çaxmaqdaşına vurub qığılcım çıxararaq qovu yandıran çox bərk daş, yaxud dəmir (polad) parçası. Qasım kişi çaxmağı daşa vurub qovu basır çubuğa. C. M.. <Hüseynəli əmi> . . dəri kisənin içərisindən çaxmağı və daşı götürüb qovu odladı. . M. S. O.. // Keçmişdə: od almaq üçün işlədilən çaxmaq, çaxmaqdaşı və qov bir yerdə. Çaxmaqla papirosu yandırmaq.
2.
f.
1. Atəş açmaq üçün tüfəngin, tapançanın çaxmağını çəkib buraxmaq; atəş açmaq; güllə ilə vurmaq. Səttar daxılı çəkir, tapançanı çıxarıb Kəblə Heybətin kürəyinə bir güllə çaxır. H. S.. Həmin saat tüfəngin iki gözünü də çaxdım, ancaq heç biri dəymədi. M. Rz..
2. Birdən-birə işıldamaq, parıldayıb bərk şaqqıldamaq (ildırım, şimşək haqqında). Şimşək çaxdı. – Faytonun içərisini sükut bürümüşdü, bayırda isə şiddətlə yağış yağır, göy guruldayır və ildırım çaxırdı. M. S. O.. Gün çıxar, qar yağar, ildırım çaxar; Əgər tənha olsa, dağ da darıxar. N. Xəzri. // Obrazlı təşbehlərdə işlədilir. Kinli ürəklərdə bəslənən şimşək; Başında partladı, gözündə çaxdı. M. Müş.. Dəmirqayanın gözləri alovlanır, baxışlarından ildırımlar çaxırdı. H. N.. // Vurmaq, ilişdirmək. Başına bir yumruq çaxdı. // Əllə və ya əldə tutulan bir şeylə vurmaq; qaxmaq. Mıx çaxmaq.

Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti. 2009.

Игры ⚽ Поможем решить контрольную работу

Look at other dictionaries:

  • çaxmaq-qov — top. Keçmişdə: od almaq (qığılcım çıxarmaq) üçün işlədilən çaxmaq və qov. <Nəbi> sonra qəlyanını doldurub, çaxmaq qovla yandırdı. Ə. Abasov …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • qov — is. Bəzi ağaclarda ur kimi çıxan və xüsusi üsulla qurudulub hazırlandıqdan sonra, polad parçasının çaxmaq daşına çaxılmasından hasil olan qığılcımdan alışan pambığaoxşar yumşaq maddə. Qasım kişi çaxmağı daşa vurub qovu yandırır, basır çubuğa. C.… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • toxmaq — is. 1. Ağacdan yonulmuş iribaşlı çəkic, çox yoğun taxta çəkic. Çadır mıxlarına vurulan toxmaqların səsi Culfa dağlarını və Ələncik qalasını titrədirdi. M. S. O.. 2. Dəyənək, çomaq, kötək. Çoban toxmağı. – Divanəmisən? Yaxud da axmaq; Get, yoxsa… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • Kamkhut — Կամխուտ   village   …   Wikipedia

  • qaracaruf — (Gədəbəy) çaxmaq daşı …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

  • məmə — I (Bakı, Salyan, Şamaxı) bax memə. – Məməm inəyimizi sağır (Bakı); – Məməm öydə yoxdi (Şamaxı) II (Bərdə, Qubadlı) köhnə sistemli ov tüfənginin çaxmaq iynəsi. – Çaxmağı bərx’ yendimə, tüfəngin məməsi xarab olur (Bərdə) …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

  • satıl — I (Ağcabədi, Ağdam, Ağdərə, Basarkeçər, Bərdə, Cəbrayıl, Gəncə, Xocavənd, Qafan, Qazax, Laçın, Şəki, Zəngilan) 1. kəsərti alətlərini itiləmək üçün polad alət. – Satılnan kərənti, pıçağ itiliyirdilər (Ağdərə); – Satılım harda qaldı, isde:rəm… …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

  • savul — (Qax) çaxmaq daşından od almaq üçün polad alət …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

  • tutucu — (Şuşa) çaxmaq daşı ilə od əldə etmək üçün xüsusi pambıq piltə. – Bir az panbıx qaynadıf tutucu qayırdım …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

  • yalavımax — (Böyük Qarakilsə, Daşkəsən, Xanlar) çaxmaq (şimşək). – Göy gürüldədi, şümşət yalavıdı (Daşkəsən) …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”